Rw, RA1 i RA2 – co oznaczają parametry izolacyjności akustycznej?

Rw = 55 dB. RA1 = 52 dB. RA2 = 47 dB.

Takie wartości można znaleźć w kartach technicznych ścian, drzwi, paneli, materiałów budowlanych czy systemów izolacji akustycznej. Dla osoby niezajmującej się akustyką zawodowo trzy podobne liczby mogą wyglądać jak różne sposoby opisania tego samego parametru.

W rzeczywistości Rw, RA1 i RA2 nie oznaczają dokładnie tego samego.

Co więcej, przegroda posiadająca wysokie Rw nie musi zachowywać się równie dobrze dla każdego rodzaju hałasu. Inaczej może radzić sobie z rozmową, inaczej z muzyką, a jeszcze inaczej z hałasem zawierającym dużo niskich częstotliwości.

Dlatego przy ocenie izolacyjności akustycznej ściany, drzwi, stropu lub innego elementu budowlanego nie warto zatrzymywać się na jednej liczbie.

Czym jest izolacyjność akustyczna?

Izolacyjność akustyczna określa zdolność przegrody do ograniczania przenikania dźwięku z jednej strony na drugą.

Przegrodą może być między innymi:

• ściana,
• strop,
• sufit,
• drzwi,
• okno,
• panel lub przegroda techniczna.

Jeżeli w jednym pomieszczeniu znajduje się źródło dźwięku, fala akustyczna dociera do przegrody i wprawia ją w drgania. Część energii zostaje odbita, część rozproszona lub pochłonięta, a część przechodzi na drugą stronę.

Im skuteczniej przegroda ogranicza transmisję energii akustycznej, tym większa jest jej izolacyjność.

Duże znaczenie ma tutaj masa przegrody, ale również jej konstrukcja, szczelność, liczba warstw, częstotliwość dźwięku oraz sposób połączenia z pozostałymi elementami budynku.

Zależność pomiędzy masą a izolacyjnością szerzej wyjaśniamy w artykule Prawo masy w akustyce – dlaczego cięższa przegroda lepiej izoluje dźwięk?.

Co oznacza Rw?

Rw, czyli ważony wskaźnik izolacyjności akustycznej właściwej, jest jednoliczbowym parametrem służącym do oceny izolacyjności od dźwięków powietrznych.

Międzynarodowa norma ISO 717-1 określa sposób wyznaczania jednoliczbowych wskaźników izolacyjności na podstawie wyników uzyskanych dla poszczególnych pasm częstotliwości. (ISO)

Dlaczego potrzebujemy jednej liczby?

Ponieważ przegroda nie posiada takiej samej izolacyjności dla każdej częstotliwości.

Może przykładowo dobrze ograniczać dźwięki średnie i wysokie, ale znacznie gorzej radzić sobie z niższymi częstotliwościami.

Pełny wynik badania akustycznego może więc składać się z wielu wartości przedstawionych na wykresie. Rw pozwala sprowadzić tę charakterystykę do jednego, łatwiejszego do porównania wskaźnika.

Czy wyższe Rw oznacza lepszą izolację?

Jeżeli porównujemy podobne elementy badane w tych samych warunkach, wyższe Rw oznacza większą izolacyjność od dźwięków powietrznych.

Przykładowo:

przegroda o Rw = 55 dB ma lepsze właściwości izolacyjne niż analogiczna przegroda o Rw = 40 dB.

Nie oznacza to jednak, że w rzeczywistym pomieszczeniu poziom hałasu automatycznie spadnie dokładnie o 55 dB.

To bardzo ważne rozróżnienie.

Rw = 50 dB nie oznacza „wyciszenia o 50 dB”

To jeden z najczęstszych błędów w interpretowaniu parametrów akustycznych.

Jeżeli producent podaje:

Rw = 50 dB

nie oznacza to:

„po zamontowaniu tego materiału w pokoju będzie o 50 dB ciszej”.

Rw charakteryzuje właściwości badanego elementu lub układu w określonych warunkach, a nie gwarantowany spadek poziomu hałasu w dowolnym pomieszczeniu.

Rzeczywisty efekt zależy również od:

• konstrukcji całej przegrody,
• powierzchni ściany,
• rodzaju źródła dźwięku,
• widma częstotliwościowego hałasu,
• szczelności,
• sposobu montażu,
• ścian bocznych,
• stropu i podłogi,
• przejść instalacyjnych,
• dróg bocznego przenoszenia dźwięku.

Bardzo dobry praktyczny przykład mamy w przypadku mobilnej ścianki akustycznej Herkules, dla której określono parametry Rw = 31 dB, RA1 = 29 dB i RA2 = 27 dB. Ustawienie jednej wolnostojącej ścianki nie oznacza jednak automatycznego zmniejszenia poziomu dźwięku w całym pomieszczeniu o 31 dB, ponieważ fala może ominąć przegrodę bokami i górą.

Skoro mamy Rw, po co jeszcze RA1 i RA2?

Ponieważ różne źródła hałasu mają różne widma częstotliwościowe.

Rozmowa, ruch uliczny, urządzenie przemysłowe czy muzyka nie zawierają takiej samej ilości energii w poszczególnych częstotliwościach.

Dlatego sama wartość Rw nie zawsze wystarcza do oceny, jak konkretna przegroda zachowa się wobec określonego rodzaju hałasu.

Norma ISO 717-1 wykorzystuje w tym celu również widmowe wskaźniki adaptacyjne C oraz Ctr, które pozwalają lepiej uwzględnić charakter różnych źródeł dźwięku. (ISO)

Na ich podstawie stosowane są wskaźniki:

RA1 = Rw + C

oraz

RA2 = Rw + Ctr.

Co oznacza RA1?

RA1 jest wskaźnikiem uwzględniającym poprawkę widmową C.

W praktyce pomaga lepiej ocenić izolacyjność przegrody wobec wielu typowych dźwięków, w których istotną rolę odgrywa pasmo średnich i wyższych częstotliwości.

Może być szczególnie przydatny przy ocenie przegród pomiędzy pomieszczeniami, gdzie źródłem hałasu są przykładowo:

• rozmowy,
• telewizor,
• typowe dźwięki bytowe,
• część rodzajów muzyki,
• inne źródła o zbliżonej charakterystyce widmowej.

Nie należy jednak rozumieć RA1 jako wskaźnika przypisanego wyłącznie do jednego rodzaju pomieszczenia. Jest to przede wszystkim sposób uwzględnienia określonej charakterystyki widmowej źródła.

Co oznacza RA2?

RA2 uwzględnia poprawkę widmową Ctr.

Wskaźnik ten jest szczególnie istotny wtedy, gdy hałas zawiera więcej energii w zakresie niższych częstotliwości.

Może mieć znaczenie między innymi przy ocenie ochrony przed:

• ruchem drogowym,
• niektórymi urządzeniami technicznymi,
• niskoczęstotliwościowym hałasem przemysłowym,
• muzyką z mocnym basem,
• innymi źródłami z dużym udziałem niskich częstotliwości.

I właśnie dlatego RA2 jest często niższe od RA1.

Dlaczego RA1 i RA2 są zwykle niższe niż Rw?

Spójrzmy na prosty przykład:

Rw = 55 dB
C = –2 dB
Ctr = –7 dB

otrzymujemy:

RA1 = 53 dB

oraz:

RA2 = 48 dB.

Ta sama przegroda została opisana trzema wartościami.

Nie oznacza to, że wyniki sobie przeczą.

Wręcz przeciwnie – pokazują nam więcej informacji.

Rw mówi o ogólnej ważonej izolacyjności przegrody.

RA1 pokazuje jej ocenę po uwzględnieniu jednego rodzaju charakterystyki widmowej.

RA2 pokazuje wynik po uwzględnieniu charakterystyki z większym znaczeniem niższych częstotliwości.

Dzięki temu widzimy, że przykładowa przegroda może bardzo dobrze radzić sobie z typowym dźwiękiem powietrznym, ale jej skuteczność wobec hałasu niskoczęstotliwościowego będzie niższa.

Rw, RA1 i RA2 – najprostsze porównanie

Parametr	Co opisuje?	Do czego służy?
Rw	ważoną izolacyjność od dźwięków powietrznych	ogólne porównanie właściwości izolacyjnych przegród
RA1 = Rw + C	izolacyjność z uwzględnieniem poprawki C	lepsza ocena dla źródeł o odpowiedniej charakterystyce widmowej, często typowych dźwięków wewnątrz budynku
RA2 = Rw + Ctr	izolacyjność z uwzględnieniem poprawki Ctr	szczególnie istotna przy źródłach zawierających większy udział niskich częstotliwości

Najważniejszy wniosek:

nie powinno się wybierać przegrody wyłącznie na podstawie największej liczby znajdującej się w karcie technicznej.

Trzeba wiedzieć, jaki rodzaj hałasu chcemy ograniczyć.

Przykład: Rw = 50 dB, RA1 = 48 dB, RA2 = 42 dB

Załóżmy, że mamy przegrodę o parametrach:

• Rw = 50 dB,
• RA1 = 48 dB,
• RA2 = 42 dB.

Osoba patrząca wyłącznie na Rw może stwierdzić:

„Ściana ma 50 dB, więc jest bardzo dobra”.

Ale jeśli problemem klienta jest niskie dudnienie lub hałas komunikacyjny zawierający dużo energii w niższych częstotliwościach, znacznie istotniejsza może być dla niego wartość RA2 = 42 dB.

Różnica wynosi aż 8 dB.

I właśnie dlatego dwa produkty o zbliżonym Rw nie zawsze będą równie skuteczne wobec tego samego źródła hałasu.

Czy można porównywać materiały tylko na podstawie Rw?

Trzeba zachować dużą ostrożność.

Przede wszystkim należy sprawdzić, co dokładnie zostało przebadane.

To bardzo ważne, ponieważ parametr Rw może dotyczyć:

• pojedynczego produktu,
• kompletnego panelu,
• ściany,
• systemu wielowarstwowego,
• drzwi,
• konkretnego układu laboratoryjnego.

Jeżeli jeden producent podaje Rw kompletnej ściany z kilku warstw, a drugi wynik dotyczący pojedynczego elementu, zestawienie tych dwóch wartości obok siebie może prowadzić do błędnych wniosków.

Zawsze należy przeczytać kartę techniczną lub raport z badania i sprawdzić:

czego konkretnie dotyczy wynik.

Laboratorium a gotowy budynek – dlaczego pojawia się apostrof?

Tutaj robi się trochę bardziej technicznie, ale warto to zrozumieć.

Rw odnosi się do właściwości elementu określanych w kontrolowanych warunkach badawczych.

W rzeczywistym budynku przegroda współpracuje jednak z:

• sufitem,
• podłogą,
• ścianami bocznymi,
• instalacjami,
• konstrukcją budynku.

Dlatego w ocenie rzeczywistej izolacyjności pomiędzy pomieszczeniami spotkamy również oznaczenia takie jak:

R’w

oraz odpowiednio wskaźniki oceny z apostrofem, np.:

R’A1 i R’A2.

Apostrof ma tutaj znaczenie – wskazuje, że mówimy o przybliżonej izolacyjności w warunkach budynku, gdzie występują również boczne drogi transmisji.

Polska norma PN-B-02151-3:2015-10 dotyczy wymagań izolacyjności akustycznej przegród w budynkach i elementów budowlanych, a jest również przywoływana w przepisach techniczno-budowlanych. (Polski Komitet Normalizacyjny)

Dlaczego ściana z laboratoryjnym Rw może mieć gorszy wynik w budynku?

Ponieważ w laboratorium badany element znajduje się w warunkach zaprojektowanych właśnie do oceny jego właściwości.

W budynku dźwięk może znaleźć dodatkowe drogi.

Przenoszenie boczne

Fala może przejść:

• stropem,
• sąsiednią ścianą,
• podłogą,
• elementem konstrukcyjnym.

Wówczas nawet bardzo dobra ściana nie odpowiada za cały dźwięk docierający do sąsiedniego pomieszczenia.

Nieszczelności

Problemem mogą być:

• źle wykonane połączenia,
• szczeliny,
• puszki elektryczne,
• przepusty instalacyjne,
• niedokładne uszczelnienie.

W izolacji akustycznej niewielki detal potrafi stać się słabym punktem całej przegrody.

Mostki akustyczne

Jeżeli dwie części konstrukcji są połączone w sposób umożliwiający łatwe przekazywanie drgań, energia może ominąć warstwy izolacyjne.

Dlatego przy projektowaniu systemów akustycznych równie ważne jak masa są odsprzężenie, szczelność i prawidłowe wykonanie połączeń.

Rw a prawo masy

Jednym z podstawowych mechanizmów wpływających na izolacyjność jednorodnej przegrody jest jej masa powierzchniowa.

Cięższą przegrodę trudniej wprawić w drgania, dlatego zwiększenie masy może poprawiać jej izolacyjność od dźwięków powietrznych.

Nie oznacza to jednak, że można w nieskończoność dokładać kolejne ciężkie warstwy.

W nowoczesnych systemach izolacji wykorzystuje się również układy wielowarstwowe i odsprzężenie.

Więcej o tym mechanizmie przeczytasz w artykule Układ masa–sprężyna–masa – jak działa w izolacji akustycznej?.

Czy materiał pochłaniający dźwięk ma parametr Rw?

Tutaj trzeba rozróżnić pochłanianie dźwięku od izolacyjności akustycznej.

Materiał dźwiękochłonny ma przede wszystkim ograniczać odbicia energii wewnątrz pomieszczenia.

Przegroda izolacyjna ma ograniczać przechodzenie dźwięku do innego pomieszczenia.

Dlatego panel przeznaczony do redukcji pogłosu może być bardzo dobrym materiałem dźwiękochłonnym, ale nie oznacza to automatycznie wysokiej izolacyjności akustycznej ściany.

To dokładnie ten sam powód, dla którego nie powinno się traktować współczynnika pochłaniania αw i wskaźnika Rw jako parametrów zamiennych.

Jeżeli chcesz lepiej zrozumieć tę różnicę, zobacz również artykuł Jak poprawić izolacyjność akustyczną w mieszkaniu?.

Czy Rw mówi coś o pogłosie?

Nie.

Rw dotyczy izolacyjności akustycznej od dźwięków powietrznych, czyli przechodzenia dźwięku przez przegrodę.

Pogłos jest zjawiskiem występującym wewnątrz pomieszczenia i wiąże się z wielokrotnymi odbiciami dźwięku od jego powierzchni.

Możemy więc mieć pomieszczenie z bardzo dobrą izolacyjnością ścian, które jednocześnie posiada fatalną akustykę wewnętrzną i bardzo długi czas pogłosu.

Możliwa jest również sytuacja odwrotna: pomieszczenie ma świetnie dobrane panele dźwiękochłonne i przyjemną akustykę, ale przez ścianę nadal doskonale słychać sąsiednie pomieszczenie.

Dlatego izolacja akustyczna i adaptacja akustyczna to dwa różne zagadnienia.

Jak czytać raport z badania akustycznego?

Jeżeli otrzymujemy wynik:

Rw (C; Ctr) = 55 (–2; –7) dB

możemy z niego wyliczyć:

RA1 = 55 – 2 = 53 dB

oraz:

RA2 = 55 – 7 = 48 dB.

Taki zapis daje znacznie więcej informacji niż samo:

Rw = 55 dB.

Widzimy bowiem, jak bardzo charakterystyka przegrody zmienia się po uwzględnieniu różnych widm hałasu.

Dlaczego szczególnie warto patrzeć na RA2?

Niskie częstotliwości należą do trudniejszych problemów w izolacji akustycznej.

Długie fale dźwiękowe mogą łatwiej pobudzać elementy konstrukcyjne, a lekkie układy często radzą sobie z nimi gorzej niż ze średnimi i wysokimi częstotliwościami.

Dlatego klient może mieć przegrodę o pozornie bardzo dobrym Rw, a mimo to nadal słyszeć:

• bas muzyki,
• dudnienie,
• niektóre maszyny,
• ruch komunikacyjny,
• niskie częstotliwości z urządzeń.

W takich sytuacjach patrzenie wyłącznie na Rw może dawać zbyt uproszczony obraz.

Jakiego parametru szukać przy ścianie między pomieszczeniami?

Nie można wskazać jednej wartości odpowiedniej dla każdego budynku i każdego rodzaju pomieszczenia.

Wymagana izolacyjność zależy między innymi od:

• funkcji pomieszczeń,
• rodzaju budynku,
• tego, jakie pomieszczenia rozdziela przegroda,
• charakteru źródła hałasu,
• wymagań projektowych i normowych.

Dlatego zupełnie inne wymagania mogą dotyczyć:

• dwóch mieszkań,
• pokoju hotelowego i korytarza,
• biura i sali konferencyjnej,
• pomieszczenia technicznego i biura,
• dwóch sal lekcyjnych.

Polska norma PN-B-02151-3:2015-10 określa wymagania dotyczące izolacyjności przegród w budynkach oraz elementów budowlanych. (Polski Komitet Normalizacyjny)

Nie wybieraj systemu tylko dlatego, że ma najwyższe Rw

Przy doborze rozwiązania warto zadać kilka pytań:

1. Co zostało przebadane?
   Pojedynczy produkt czy kompletna przegroda?
2. W jakich warunkach wykonano badanie?
3. Jak wyglądają wartości C i Ctr?
4. Jakie są RA1 i RA2?
5. Jaki rodzaj hałasu chcemy ograniczyć?
6. Jak rozwiązanie będzie zamontowane w rzeczywistym budynku?
7. Czy istnieją boczne drogi przenoszenia dźwięku?
8. Czy problem rzeczywiście dotyczy izolacyjności, a nie pogłosu albo drgań?

Dopiero odpowiedzi na te pytania dają podstawę do świadomego porównania rozwiązań.

Badanie akustyczne zamiast zgadywania

W przypadku istniejących obiektów sam parametr materiału nie zawsze odpowie na pytanie, dlaczego pomiędzy dwoma pomieszczeniami jest zbyt głośno.

Może się okazać, że ściana ma dobre właściwości, ale problemem jest:

• sufit,
• strop,
• drzwi,
• połączenie konstrukcyjne,
• przepust,
• mostek akustyczny.

Dlatego przy większych realizacjach warto rozpocząć od oceny rzeczywistego problemu.

Więcej o rodzajach pomiarów i ich zastosowaniu opisujemy w artykule Badania akustyczne – kiedy warto je wykonać?.

Rw, RA1 i RA2 – co jest najważniejsze?

Najważniejsze jest to, żeby nie traktować parametrów akustycznych jak jednego wyniku w rankingu.

Rw nie mówi wszystkiego.

Dwie przegrody o podobnym Rw mogą zachowywać się inaczej wobec różnych źródeł dźwięku.

Dlatego warto analizować również:

RA1,
RA2,
C,
Ctr,
charakterystykę częstotliwościową,
a przede wszystkim – rzeczywisty problem akustyczny, który chcemy rozwiązać.

Dopiero połączenie tych informacji pozwala prawidłowo dobrać przegrodę lub system izolacji akustycznej.

Dobór izolacji akustycznej – Sandof

W Sandof dobieramy rozwiązania akustyczne nie na podstawie jednej liczby z karty produktu, ale pod kątem rzeczywistego źródła i sposobu przenoszenia hałasu.

Przy projektowaniu rozwiązania analizujemy między innymi:

• rodzaj przegrody,
• charakter hałasu,
• dostępne miejsce,
• możliwość wykonania odsprzężonej konstrukcji,
• masę poszczególnych warstw,
• ryzyko przenoszenia bocznego,
• wymagany efekt.

W zależności od inwestycji zakres może obejmować dobór systemu izolacyjnego, pomiary, projekt oraz wykonanie rozwiązania.

Masz projekt, kartę techniczną lub wyniki badań i nie wiesz, czy podane Rw, RA1 lub RA2 będą odpowiednie dla Twojego obiektu? Skontaktuj się z Sandof. Pomożemy ocenić problem i dobrać rozwiązanie do konkretnego rodzaju hałasu i konstrukcji.

FAQ – Rw, RA1 i RA2

Co oznacza Rw w akustyce?

Rw jest ważonym jednoliczbowym wskaźnikiem służącym do oceny izolacyjności przegrody od dźwięków powietrznych. Pozwala przedstawić złożoną charakterystykę częstotliwościową przegrody za pomocą jednej wartości wyrażonej w decybelach. Zasady wyznaczania takich wskaźników określa ISO 717-1. (ISO)

Czy im wyższe Rw, tym lepiej?

Przy porównywaniu analogicznych przegród badanych w tych samych warunkach wyższe Rw oznacza większą ważoną izolacyjność od dźwięków powietrznych. Nie oznacza jednak automatycznie, że poziom hałasu w pomieszczeniu spadnie dokładnie o liczbę decybeli podaną jako Rw.

Co oznacza RA1?

RA1 jest wskaźnikiem izolacyjności uwzględniającym widmowy wskaźnik adaptacyjny C. Oblicza się go jako RA1 = Rw + C. Pozwala lepiej ocenić zachowanie przegrody wobec źródeł o określonej charakterystyce częstotliwościowej.

Co oznacza RA2?

RA2 jest wskaźnikiem uwzględniającym widmowy wskaźnik adaptacyjny Ctr. Oblicza się go jako RA2 = Rw + Ctr. Ma szczególne znaczenie przy hałasie zawierającym większy udział niskich częstotliwości.

Czym różni się RA1 od RA2?

RA1 i RA2 wykorzystują różne poprawki widmowe. RA1 bazuje na C, a RA2 na Ctr. Dzięki temu pozwalają lepiej ocenić zachowanie tej samej przegrody dla źródeł o różnych charakterystykach częstotliwościowych.

Dlaczego RA2 jest często niższe niż Rw?

Poprawka Ctr jest często ujemna, szczególnie gdy charakterystyka przegrody jest słabsza w zakresie istotnym dla hałasu z większym udziałem niskich częstotliwości. W efekcie RA2 może być kilka decybeli niższe od Rw.

Czy Rw = 50 dB oznacza, że w pokoju będzie o 50 dB ciszej?

Nie. Rw opisuje właściwości izolacyjne badanego elementu lub przegrody. Rzeczywista różnica poziomu dźwięku pomiędzy pomieszczeniami zależy również od geometrii, powierzchni przegród, źródła dźwięku, bocznych dróg transmisji oraz jakości wykonania.

Co oznacza zapis Rw (C; Ctr) = 55 (–2; –7) dB?

Oznacza on Rw = 55 dB, C = –2 dB i Ctr = –7 dB. Na tej podstawie otrzymujemy RA1 = 53 dB oraz RA2 = 48 dB.

Jaka jest różnica między Rw a R’w?

Rw opisuje właściwości izolacyjne elementu określane w warunkach badawczych, natomiast R’w odnosi się do przybliżonej izolacyjności akustycznej pomiędzy pomieszczeniami w rzeczywistym budynku, gdzie występują również dodatkowe drogi transmisji dźwięku.

Czy Rw i współczynnik pochłaniania dźwięku to to samo?

Nie. Rw dotyczy izolacyjności, czyli ograniczania przechodzenia dźwięku przez przegrodę. Współczynniki pochłaniania opisują zdolność materiału lub ustroju do pochłaniania energii dźwiękowej wewnątrz pomieszczenia. Są to dwa różne parametry.

Czy można porównać dwie ściany tylko na podstawie Rw?

Rw jest ważnym parametrem, ale nie zawsze wystarczającym. Warto również przeanalizować C, Ctr, RA1 i RA2, pełną charakterystykę częstotliwościową oraz warunki, w których przeprowadzono badanie.

Jaki parametr jest ważniejszy – Rw, RA1 czy RA2?

Nie istnieje jeden parametr najważniejszy w każdej sytuacji. Wybór zależy od rodzaju źródła hałasu. Dlatego przed doborem przegrody należy najpierw określić, jaki problem akustyczny ma zostać rozwiązany.