Pomiar hałasu w zakładzie produkcyjnym – jak wygląda audyt akustyczny hali?

Hałas na hali produkcyjnej rzadko pochodzi tylko z jednego urządzenia. Najczęściej jest efektem jednoczesnej pracy maszyn, instalacji odpylających, wentylatorów, sprężarek, transportu wewnętrznego oraz odbić dźwięku od twardych powierzchni hali.

Dlatego skuteczne ograniczenie hałasu nie powinno zaczynać się od przypadkowego montażu paneli, ekranów czy obudów. Pierwszym krokiem powinien być pomiar hałasu w zakładzie produkcyjnym, który pozwala ustalić:

• gdzie występują najwyższe poziomy dźwięku,
• które maszyny mają największy udział w hałasie,
• w jakich pasmach częstotliwości występuje problem,
• jak dźwięk rozchodzi się po hali,
• na jakich stanowiskach pracownicy są najbardziej narażeni,
• jakie rozwiązania rzeczywiście mogą przynieść oczekiwany efekt.

Dobrze przeprowadzony audyt akustyczny nie kończy się więc na podaniu jednej wartości w decybelach. Jego zadaniem jest wskazanie źródła problemu oraz skutecznego sposobu jego ograniczenia.

Pomiar hałasu, pomiary BHP i audyt akustyczny – czym się różnią?

Pojęcia te często są używane zamiennie, chociaż mogą oznaczać różne rodzaje badań.

Pomiary hałasu na stanowiskach pracy

Ich celem jest określenie narażenia pracowników na hałas podczas wykonywania obowiązków. Uwzględnia się nie tylko poziom dźwięku w konkretnym momencie, ale również czas ekspozycji i przebieg całej zmiany roboczej.

Takie pomiary mogą być wymagane w ramach dokumentacji BHP. Jeżeli mają stanowić formalną podstawę oceny narażenia zawodowego, powinny zostać wykonane przez laboratorium posiadające akredytację w odpowiednim zakresie. 

Pomiar hałasu emitowanego do środowiska

Dotyczy wpływu zakładu na tereny znajdujące się poza jego obszarem, w szczególności na pobliską zabudowę mieszkaniową i inne tereny chronione akustycznie.

W tym przypadku punkty pomiarowe mogą znajdować się poza halą, a ocenie podlega m.in. praca instalacji dachowych, wentylatorów, agregatów, transportu zakładowego oraz urządzeń pracujących w porze dziennej i nocnej.

Audyt akustyczny hali produkcyjnej

Audyt ma przede wszystkim charakter diagnostyczny i projektowy. Pozwala ustalić, dlaczego na hali jest głośno oraz jakie działania należy podjąć, aby ograniczyć hałas.

Może obejmować między innymi:

• pomiary w różnych strefach hali,
• analizę poszczególnych maszyn,
• pomiary widma częstotliwościowego,
• ocenę czasu pogłosu,
• analizę dróg rozchodzenia się dźwięku,
• przygotowanie mapy rozkładu hałasu,
• dobór zabezpieczeń przeciwhałasowych,
• pomiar kontrolny po wykonaniu prac.

Zakres audytu zawsze powinien wynikać z konkretnego problemu. Inaczej bada się narażenie operatora jednej maszyny, inaczej nadmierny pogłos na dużej hali, a jeszcze inaczej hałas przedostający się poza teren zakładu.

Kiedy warto wykonać pomiar hałasu w zakładzie produkcyjnym?

Pomiar akustyczny warto przeprowadzić nie tylko wtedy, gdy doszło już do przekroczenia dopuszczalnych wartości.

Audyt jest szczególnie uzasadniony, gdy:

• pracownicy zgłaszają nadmierny hałas lub problemy ze zrozumieniem mowy,
• na hali trudno usłyszeć komunikaty i sygnały ostrzegawcze,
• uruchomiono nową maszynę albo linię technologiczną,
• zmieniono ustawienie urządzeń,
• przebudowano halę lub zmieniono organizację stanowisk,
• zwiększono wydajność albo czas pracy instalacji,
• planowana jest modernizacja akustyczna,
• pojawiły się skargi mieszkańców lub sąsiednich przedsiębiorstw,
• wcześniejsze zabezpieczenia nie przyniosły zakładanego efektu,
• firma chce ograniczyć hałas przed planowaną rozbudową zakładu.

Pomiar wykonany przed inwestycją pozwala również uniknąć sytuacji, w której znaczny budżet zostaje przeznaczony na rozwiązania zamontowane w niewłaściwym miejscu.

Jak wygląda pomiar hałasu na hali produkcyjnej?

1. Rozpoznanie zakładu i procesu produkcyjnego

Pierwszym etapem jest zebranie informacji o obiekcie. Analizuje się między innymi:

• układ hali,
• rozmieszczenie maszyn,
• rodzaj wykonywanych procesów,
• liczbę i lokalizację stanowisk pracy,
• czas pracy poszczególnych urządzeń,
• zmienność produkcji w ciągu dnia,
• wcześniejsze wyniki pomiarów,
• zgłoszenia pracowników,
• planowane zmiany technologiczne.

Już na tym etapie można określić, czy potrzebne są pomiary stanowiskowe, analiza całej hali, pomiar konkretnej maszyny czy bardziej rozbudowany audyt.

2. Wizja lokalna

Podczas wizji lokalnej akustyk ocenia rzeczywiste warunki panujące w zakładzie.

Sprawdzane są nie tylko źródła dźwięku, ale również:

• konstrukcja hali,
• wysokość pomieszczenia,
• rodzaj ścian i dachu,
• ilość twardych powierzchni,
• występowanie przegród i obudów,
• rozmieszczenie instalacji,
• możliwe drogi przenoszenia drgań,
• lokalizacja pracowników względem maszyn.

W dużej hali bardzo często nie istnieje jeden punkt, który można uznać za reprezentatywny dla całego obiektu. Poziom hałasu przy maszynie może być zupełnie inny niż kilka lub kilkanaście metrów dalej.

3. Pomiary podczas normalnej pracy zakładu

Pomiary powinny być wykonywane w warunkach odpowiadających rzeczywistemu sposobowi użytkowania hali. Jeżeli w czasie badania część urządzeń jest wyłączona albo produkcja przebiega ze znacznie mniejszą wydajnością, wyniki mogą nie przedstawiać faktycznej sytuacji.

W zależności od celu audytu pomiary prowadzi się:

• przy stanowiskach pracowników,
• w pobliżu poszczególnych maszyn,
• w ciągach komunikacyjnych,
• w sterowniach i kabinach operatorów,
• przy ścianach i przegrodach,
• w strefach sąsiadujących z najgłośniejszymi urządzeniami,
• przy otworach technologicznych,
• w pobliżu instalacji wentylacyjnych i odpylających.

W przypadku zmiennej produkcji konieczne może być przeprowadzenie pomiarów dla kilku różnych wariantów pracy zakładu.

4. Analiza widma hałasu

Sama informacja, że na stanowisku zmierzono określoną liczbę decybeli, nie wystarcza jeszcze do zaprojektowania skutecznego wyciszenia.

Kluczowe znaczenie ma również sprawdzenie, w jakich pasmach częstotliwości występuje największa energia akustyczna.

Hałas może mieć charakter:

• niskoczęstotliwościowy, np. od wentylatorów, sprężarek i dużych silników,
• średnioczęstotliwościowy,
• wysokoczęstotliwościowy, np. od obróbki metalu lub sprężonego powietrza,
• impulsowy, np. od pras, uderzeń i spadających elementów,
• tonalny, gdy wyraźnie dominuje jedna częstotliwość.

Od charakteru hałasu zależy dobór materiałów, grubość obudowy, masa przegród, rodzaj tłumika oraz sposób montażu zabezpieczeń.

5. Ocena pogłosu na hali

Na dużych halach część problemu może wynikać nie tylko z mocy samych maszyn, ale również z długiego czasu pogłosu.

Dźwięk odbija się od:

• blaszanych ścian,
• dachu,
• posadzki,
• maszyn,
• przeszkleń,
• innych twardych elementów wyposażenia.

W efekcie hałas jednej maszyny rozchodzi się po znacznej części hali, a kolejne źródła nakładają się na siebie. Pracownicy zaczynają mówić głośniej, komunikaty są mniej zrozumiałe, a ogólny poziom hałasu wzrasta.

W takiej sytuacji rozwiązaniem mogą być absorbery przemysłowe, panele ścienne, wyspy sufitowe lub przegrody pochłaniające. Nie zastępują one jednak obudowy głośnej maszyny, jeśli głównym problemem jest bezpośrednia emisja konkretnego urządzenia.

Jakie wartości hałasu obowiązują na stanowiskach pracy?

Dopuszczalny poziom ekspozycji na hałas odniesiony do ośmiogodzinnego dnia pracy wynosi 85 dB. Maksymalny poziom dźwięku A wynosi 115 dB, natomiast szczytowy poziom dźwięku C — 135 dB. 

Warto podkreślić, że 85 dB nie oznacza pojedynczego, chwilowego wskazania miernika. Przy ocenie narażenia pracownika znaczenie ma również czas przebywania w hałasie oraz charakter wykonywanych czynności.

Częstotliwość obowiązkowych badań zależy od wyników wcześniejszych pomiarów. Dla hałasu jako czynnika fizycznego badania wykonuje się co najmniej:

• raz na dwa lata, gdy wynik wynosi powyżej 0,2 do 0,5 wartości NDN,
• raz w roku, gdy wynik przekracza 0,5 wartości NDN.

Przepisy przewidują także możliwość odstąpienia od kolejnych badań przy odpowiednio niskich wynikach dwóch poprzednich pomiarów. Każdorazowo należy jednak uwzględnić zmiany technologiczne i organizacyjne, które mogły wpłynąć na poziom narażenia. 

Dlaczego jeden pomiar decybeli może prowadzić do błędnych wniosków?

Na hali produkcyjnej poziom hałasu zmienia się w zależności od:

• liczby pracujących maszyn,
• aktualnego procesu technologicznego,
• prędkości urządzeń,
• transportu wewnętrznego,
• otwarcia bram,
• pracy wentylacji,
• lokalizacji pracownika,
• czasu trwania poszczególnych operacji.

Dlatego pomiar wykonany tylko w jednym punkcie i przez kilka sekund nie daje pełnej informacji o warunkach akustycznych.

Aplikacja w telefonie może pomóc zauważyć, że problem istnieje, ale nie zastępuje profesjonalnego sprzętu, właściwej metodyki ani analizy częstotliwościowej. Nie pozwala również na rzetelne zaprojektowanie zabezpieczeń przeciwhałasowych.

Co powinien zawierać raport z audytu akustycznego?

Zakres raportu zależy od celu badania, jednak profesjonalne opracowanie może obejmować:

• opis badanego obiektu,
• charakterystykę procesu produkcyjnego,
• wskazanie warunków, w jakich wykonano pomiary,
• rozmieszczenie punktów pomiarowych,
• wyniki pomiarów,
• analizę częstotliwościową,
• identyfikację dominujących źródeł hałasu,
• ocenę dróg rozchodzenia się dźwięku,
• mapę hałasu,
• dokumentację fotograficzną,
• porównanie wyników z przyjętymi kryteriami,
• rekomendowane działania techniczne,
• przewidywany zakres modernizacji,
• zalecenia dotyczące pomiarów kontrolnych.

Najważniejszym elementem raportu nie powinna być jednak sama tabela wyników. Inwestor powinien otrzymać jasną odpowiedź: co generuje problem, gdzie należy działać i jaki rodzaj rozwiązania będzie właściwy.

Jakie rozwiązania można dobrać po wykonaniu audytu?

Metoda ograniczenia hałasu zależy od jego źródła, widma oraz sposobu rozchodzenia się po obiekcie.

Działania bezpośrednio przy źródle

Najskuteczniejsze bywa ograniczenie hałasu możliwie blisko miejsca jego powstawania. Stosuje się między innymi:

• obudowy akustyczne maszyn,
• osłony częściowe,
• tłumiki na instalacjach,
• izolację kanałów,
• wibroizolację urządzeń,
• elastyczne połączenia instalacji,
• uszczelnienia otworów,
• zmiany konstrukcyjne obudowy maszyny,
• serwis i wyważenie elementów ruchomych.

Ograniczenie rozchodzenia się dźwięku

Jeżeli nie można zamknąć całej maszyny, stosuje się rozwiązania ograniczające propagację hałasu:

• ekrany akustyczne,
• ściany i przegrody przemysłowe,
• wydzielenie maszynowni,
• kurtyny akustyczne,
• odpowiednie ustawienie urządzeń,
• rozdzielenie stref produkcyjnych.

Poprawa akustyki całej hali

Gdy istotnym problemem jest pogłos, wykorzystuje się:

• panele akustyczne na ścianach,
• absorbery sufitowe,
• przegrody podwieszane,
• wyspy i tratwy akustyczne,
• panele z wełny drzewnej,
• przemysłowe ustroje dźwiękochłonne.

Panele pochłaniające nie są jednak zamiennikiem izolacji akustycznej. Ograniczają odbicia i pogłos, ale nie zawsze wystarczą do wyciszenia głośnej prasy, sprężarki czy agregatu.

Pomiar przed i po wykonaniu wyciszenia

Pomiar kontrolny po zakończeniu realizacji pozwala sprawdzić, czy wykonane zabezpieczenia przyniosły zakładany efekt.

W jednej z realizacji Sandof wydzielenie maszynowni od części produkcyjnej za pomocą ściany akustycznej pozwoliło ograniczyć poziom hałasu z około 87 dB do około 50 dB, zależnie od miejsca wykonania pomiaru. Przykład ten pokazuje, że odpowiednio dobrana przegroda może przynieść znacznie lepszy efekt niż przypadkowe rozmieszczenie materiałów pochłaniających. 

Przeczytaj: Wyciszenie hali produkcyjnej

Najczęstsze błędy przy ograniczaniu hałasu na hali

Montaż paneli bez wcześniejszej diagnozy

Panele mogą skutecznie ograniczyć pogłos, ale nie zawsze zmniejszą bezpośredni hałas maszyny. Najpierw trzeba ustalić, czy problemem są odbicia dźwięku, emisja urządzenia, drgania konstrukcyjne czy kilka zjawisk jednocześnie.

Pomiar wykonywany podczas nietypowej pracy zakładu

Wyniki uzyskane przy wyłączonej części maszyn mogą być znacznie niższe niż podczas normalnej produkcji.

Skupienie się wyłącznie na wartości dB

Dwie maszyny generujące podobny poziom dźwięku mogą wymagać zupełnie innych zabezpieczeń, jeżeli różnią się widmem częstotliwościowym.

Brak analizy instalacji i otworów

Nawet bardzo masywna obudowa może być nieskuteczna, jeśli pozostawiono niezaizolowane kanały, szczeliny, przepusty lub otwory wentylacyjne.

Brak pomiaru kontrolnego

Bez badania po wykonaniu prac trudno jednoznacznie potwierdzić rezultat i wskazać, czy konieczne są dodatkowe korekty.

Audyt akustyczny zakładu produkcyjnego z Sandof

Sandof realizuje pomiary hałasu, analizy akustyczne oraz projekty ograniczenia hałasu w halach produkcyjnych i obiektach przemysłowych.

Zakres współpracy może obejmować:

• rozpoznanie problemu,
• wizję lokalną,
• pomiary w zakładzie,
• identyfikację dominujących źródeł,
• analizę warunków akustycznych,
• przygotowanie koncepcji wyciszenia,
• dobór materiałów i zabezpieczeń,
• produkcję oraz dostawę elementów akustycznych,
• montaż,
• pomiary kontrolne.

Dzięki temu rozwiązanie nie jest dobierane wyłącznie na podstawie powierzchni hali czy liczby maszyn. Punktem wyjścia są rzeczywiste pomiary oraz sposób funkcjonowania konkretnego zakładu.

Planujesz ograniczenie hałasu na hali produkcyjnej? Prześlij nam rzut obiektu, informacje o maszynach, wcześniejsze wyniki pomiarów i krótki opis problemu. Na tej podstawie określimy, jaki zakres analizy będzie potrzebny.

Kontakt z Sandof

FAQ – pomiary hałasu w zakładzie produkcyjnym

Ile trwa pomiar hałasu na hali produkcyjnej?

Czas zależy od powierzchni hali, liczby stanowisk, zmienności procesu i liczby analizowanych urządzeń. Prosty pomiar może zostać wykonany podczas jednej wizyty, natomiast rozbudowany audyt dużego zakładu może wymagać kilku etapów.

Czy pomiar hałasu należy wykonywać podczas pracy wszystkich maszyn?

Pomiary powinny odzwierciedlać rzeczywiste warunki pracy. W zależności od celu analizy mogą być potrzebne pomiary przy pełnej produkcji oraz osobne badania wybranych urządzeń.

Czy aplikacja w telefonie wystarczy do pomiaru hałasu?

Aplikacja może służyć wyłącznie do orientacyjnego sprawdzenia poziomu dźwięku. Nie zastępuje profesjonalnego miernika, kalibracji, właściwej metodyki ani analizy widma.

Czy panele akustyczne obniżą hałas na hali?

Mogą ograniczyć pogłos i odbicia dźwięku, ale ich skuteczność zależy od powierzchni, rozmieszczenia i charakteru hałasu. Jeżeli głównym problemem jest konkretna maszyna, potrzebna może być obudowa, ekran lub wydzielenie urządzenia.

Czy każdy pomiar musi być akredytowany?

Nie każdy pomiar diagnostyczny wymaga akredytacji. Jeżeli jednak wyniki mają stanowić formalną dokumentację narażenia pracowników lub oficjalny pomiar wymagany przepisami, badanie powinno zostać wykonane przez laboratorium posiadające odpowiednią akredytację.

Ile kosztuje audyt akustyczny zakładu produkcyjnego?

Cena zależy od powierzchni obiektu, liczby maszyn, liczby punktów pomiarowych, rodzaju analiz oraz zakresu raportu. Koszt ustala się indywidualnie po zapoznaniu się z dokumentacją i opisem procesu produkcyjnego.